Türkiye’de Enflasyonun Kalıcı Olmasının Nedenleri
Ekonomist Mahfi Eğilmez, kişisel blogunda kaleme aldığı “EnflasyonNeden Düşmez?” başlıklı yazısında Türkiye'deki enflasyonun kalıcı niteliğine dikkat çekti. Enflasyonun teknik yetersizliklerden değil, büyüme odaklı siyasal tercihlerden kaynaklandığını savunan Eğilmez, mevcut tercih seti değişmediği sürece enflasyonun kalıcı biçimde düşmesinin gerçekçi olmadığını ifade etti.
Egilmez'in analizi şöyle: Türkiye'de enflasyonun kalıcı olmasının nedeni teknik bir yetersizlik değil; büyümeden ve onun yarattığı sanal refahtan vazgeçemeyen bilinçli bir siyasal tercihtir. Enflasyon, bir aydan diğerine fiyatlar genel düzeyindeki artış eğilimidir. En çok kullanılan endeks tüketici fiyatlarına dayalı TÜFE'dir.
Enflasyon ve Büyüme Arasındaki İlişki
Büyüme; bir ekonominin bir çeyrekten sonrakine reel olarak (enflasyondan arındırılmış fiyatlarla) ne kadar büyüdüğünü ortaya koyan bir göstergedir. Türkiye, yaklaşık yarım yüzyıldır, dönemsel sapmalar dışında, enflasyonla ve onun beslediği tüketim artışıyla büyüyen bir ekonomik modeli bilinçli olarak uyguluyor.
2020 yılında pandemideki çöküşe bir yıl sonrasında sert bir çıkışla yanıt veren Türkiye, kredi genişlemesi ve tüketim artışıyla enflasyon artışının tohumları eklenmiş. 2021 yılsonunda yükselen enflasyona karşın başlayan faiz indirimleri enflasyonu rekor düzeylere çıkarırken büyüme de potansiyel büyüme (yüzde 5) ortalaması dolayında kalmaya devam etmiş.
Kırıklı trend çizgileri büyümenin ivme kaybına karşın potansiyel düzeyi dolayında kaldığını gösterirken, enflasyonun artış eğiliminde olduğunu gösteriyor. Türkiye’de enflasyonu belirli bir oranın altına düşürmek teknisyenlerin ne kadar arzuladığı bir hedef olsa da, siyasetçinin pek işine gelmez.
Enflasyonu halka bir şekilde anlatabilse de ekonomik küçülmenin yarattığı işsizlik artışını anlatabilmesinin çok zor olduğunun bilincindedir. Yüksek enflasyon, GSYH’yi ve dolayısıyla kişi başına geliri, gerçekte olması gerekenden daha yüksek göstermek suretiyle siyasetçiye övünme olanağı da yaratır.
Sonuç olarak, Türkiye’de enflasyonun yüzde 5'lere düşmesini ve bu düzeyde kalıcı olmasını beklemek, mevcut siyasal-ekonomik tercih seti değişmediği sürece gerçekçi değildir. Bu durum, ekonomik büyümeyi ve verimliliği artırmak zor ve zahmetli yollardır.
