Türkiye için Ulusal Proton ve Parçacık Hızlandırıcılar Yol Haritası
Proton Tedavileri ve Parçacık Hızlandırıcıları Bilim ve Teknoloji Derneği (PROPAR-TEK) tarafından Ankara ve İstanbul'da iki gün boyunca düzenlenen 'Ankara-İstanbul 1. Proton Çalıştayı' tamamlandı. Bu etkinlik, proton tedavileri ve parçacık hızlandırıcılar teknolojilerinin ulusal ekosistem yaklaşımıyla ele alınması ve sürdürülebilir bir yol haritasının oluşturulması hedefliyordu.
Prof. Dr. Aytuğ Altundağ, PROPAR-TEK Başkanı, bu yaklaşımı şu sözlerle değerlendirdi: 'Bu alanı tek bir merkez ya da tek bir cihaz başlığına indirgemeden, ortak akıl ve istişareyle ulusal bir ekosistem modeli oluşturmayı hedefliyoruz.' Çalıştayda, radyasyon onkolojisi, nükleer tıp ve medikal fizik alanlarının yanı sıra yüksek enerji fiziği, kuantum kimya ve kimya disiplinlerinden akademisyenler ve uzmanlar katıldı. Sağlık, sanayi ve enerji alanlarında faaliyet gösteren ulusal araştırma kurumları ve enstitülerinin da temsilcileri toplantıda yer aldı.
Toplantılar kapsamında, Türkiye'nin mevcut ve potansiyel yetkinliklerini ortaya koyacak bir 'yetkinlik atlası' yaklaşımı ve bu atlası besleyecek ortak bir raporlama dili üzerinde duruldu. Prof. Dr. Aytuğ Altundağ, çalıştayın bu yönüne dikkat çekerek, ortak bir raporlama dili ve yol haritası yaklaşımının birlikte olgunlaştırılmasının önemli bir çıktı olduğunu vurguladı.
Prof. Dr. Aytuğ Altundağ, Türkiye'nin bölgesel ölçekte üstlenebileceği rol de değerlendirildi. Türkiye'nin bilimsel ve teknolojik kapasitesinin; Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ülkeler, Körfez ülkeleri, Kafkasya, Balkanlar ve Kuzey Afrika'dan Sahra Altı Afrika’ya uzanan geniş bir coğrafyada örnek bir model oluşturabileceği ifade edildi. Bu çerçevede, ortak projeler, bilgi paylaşımı ve birlikte üretim odaklı iş birliği modellerinin geliştirilmesine yönelik fırsatlar ele alındı.
Parçacık hızlandırıcıları teknolojilerinin yalnızca sağlık alanıyla sınırlı olmadığı vurgulanırken, bu teknolojilerin sanayi, savunma, uzay, ilaç ve ileri malzeme teknolojileri gibi birçok kritik alanda yüksek katma değer üreten stratejik bir altyapı niteliği taşıdığı belirtildi. Bu kapsamda; proton merkezlerinin teknolojik farklılıkları, işletme ve yönetişim modelleri, sürdürülebilirlik kriterleri, uluslararası sağlık turizmine olası etkileri ve operasyonel gereksinimler ayrıntılı biçimde ele alındı.
Prof. Dr. Aytuğ Altundağ, Sağlık Bakanlığı'nın proton komisyonunda görev alan uzmanların katkılarıyla Türkiye’nin Ulusal Proton ve Parçacık Hızlandırıcıları Yol Haritası için temel yaklaşımlar ve öncelikli alanlar kapsamlı şekilde değerlendirildi. Elde edilen çıktıların; ilgili kamu kurumlarıyla paylaşılacak raporlar ve ekosistem paydaşları arasında kurulacak ortak çalışma mekanizmalarıyla somutlaştırılması hedefleniyor.
Prof. Dr. Aytuğ Altundağ, çalıştayın, ekosistem temelli bulut kümelenmelerinin oluşturulması açısından önemli bir eşik olduğuna işaret ederek, kamuyu, akademiyi, sanayiyi ve sivil toplumu bir araya getiren, ülkenin ortak aklını güçlendiren bir bulut kümelenme modelini hedefliyor olduğunu belirtti. Bu yaklaşım, proton ve parçacık hızlandırıcıları gibi stratejik teknolojilerde sürdürülebilir başarı için kritik öneme sahip.
PROPAR-TEK, çalıştay çıktılarının; Türkiye’de proton tedavileri ve parçacık hızlandırıcıları alanında uluslararası standartlarda sürdürülebilir kapasite oluşturulmasına, yerli yetkinliklerin geliştirilmesine ve Türkiye’nin bölgesel bir çekim merkezi olarak konumunun güçlenmesine katkı sağlamasını amaçlıyor.
